Istnieją w świecie mody i estetyki pojęcia, które wymagają nienagannego wyczucia czasu. Jednym z nich jest cringe – specyficzny rodzaj zażenowania, który współczesna kultura masowa potrafi dawkować z chirurgiczną precyzją. Zazwyczaj jesteśmy na niego gotowi. Kupujemy go w pakiecie z biletami do kina czy subskrypcją serwisów streamingowych. Czasem jednak granica między kontrolowanym, kampowym kiczem a czystym dyskomfortem poznawczym zostaje przekroczona tak gwałtownie, że jedynym ratunkiem staje się natychmacowe zamknięcie oczu. Tego lata to nie za krótkie szorty ani źle dobrane dodatki na czerwonym dywanie wywołały u mnie dreszcz estetycznego przerażenia. Sprawcą okazał się seans programu Polska Shore w Canal+. 

W jednym z odcinków, w ramach obowiązkowego już dla tego formatu testu wiedzy ogólnej, uczestnicy musieli zmierzyć się z pojęciami, które większość z nas wyniosła z pierwszych klas szkoły podstawowej. Na tapet trafiła „preambuła”. Słowo eleganckie, o głębokim, prawno-historycznym ciężarze, będące wizytówką każdej szanującej się konstytucji.To, co wydarzyło się na ekranie chwilę później, mogłoby posłużyć za definicję współczesnego anty-Vogue’a. Zamiast choćby intuicyjnej próby powiązania terminu z prawem, widzowie otrzymali brawurową lekcję nowej geografii i teologii. Z ust jednego z uczestników padło stwierdzenie, że preambuła to „coś w kościele” lub… „miejsce w Brazylii”.

Na to, co zobaczyliśmy, trudno było dobrać odpowiedni filtr. W świecie, gdzie najwspanialszym akcesorium człowieka niezmiennie pozostaje błyskotliwy intelekt, ta scena uderzyła z siłą potężnego faux pas. To był ten moment, w którym second-hand embarrassment (wstyd za kogoś innego) osiągnął pułap tak wysoki, że fizycznie musiałam rozchodzić te ciarki żenady po pokoju. 

czysta forma kontra pop kulturowy rynsztok

Oczywiście, moglibyśmy udawać, że reality show rządzi się swoimi prawami. Telewizja od lat karmi się przerysowaniem, a formaty pokroju dawnego Warsaw Shore nigdy nie pretendowały do miana klubów dyskusyjnych dla młodych intelektualistów. Istnieje jednak subtelna różnica między byciem uroczo beztroskim a publicznym obnażaniem kompletnej ignorancji w świetle jupiterów.Z perspektywy kogoś, kto ceni sobie czystość formy, estetykę i klasyczny sznyt, oglądanie młodych influencerów gubiących się w meandrach podstawowego słownictwa jest jak patrzenie na poplamioną suknię haute couture.

 

Piękna otoczka współczesnych social mediów, idealnie wykadrowane zdjęcia na Instagramie i nienaganne stylizacje zderzyły się tu z bolesną, intelektualną pustką. Współczesna popkultura uczy nas tolerancji dla wielu ekstrawagancji. Wybaczamy projektantom brzydkie buty, a muzykom potknięcia na scenie. Jednak tak spektakularny upadek podstawowej wiedzy w imię taniej rozrywki pozostawia po sobie wyłącznie niesmak. Pozostaje nam mieć nadzieję, że Brazylia nigdy nie dowie się o swojej nowej, „preambułowej” prowincji, a my po tym seansie będziemy mogli wreszcie odetchnąć. Z klasą.  


the takeaway

  Na koniec warto zadać sobie pytanie, gdzie leży granica naszej tolerancji dla popkulturowego absurdu. Oglądanie takich formatów jak Polska Shore to specyficzna, współczesna guilty pleasure – wiemy, że to potężna dawka kiczu, a jednak z jakiegoś powodu wciąż na to patrzymy. Scena z preambułą udowodniła jednak, że nawet w świecie czystej rozrywki istnieje moment, w którym śmiech więźnie w gardle, ustępując miejsca głębokiemu, estetycznemu zażenowaniu.

Pozostaje nam mieć nadzieję, że kolejna lekcja popkulturowej geografii i prawa oszczędzi nam tak drastycznych wrażeń, a współcześni idole młodego pokolenia przypomną sobie, że obok nienagannej stylizacji równie dobrze wygląda po prostu książka.

READ MORE